Sığınak Yönetmeliği baştan sona güncellendi

Yeni Sığınak Yönetmeliği 2025: Apartman, Site, AVM ve Kamu Binaları İçin Güncel Rehber

7 Kasım 2025 tarihli ve 33070 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Sığınak Yönetmeliği, Türkiye’deki tüm sığınak kurallarını baştan sona güncelledi. Artık sadece yeni projeler değil, belirli koşulları sağlayan mevcut apartman, site, AVM, stadyum ve kamu binaları da doğrudan düzenleme kapsamına giriyor.

Bu yazı, tesis yönetimi, site ve AVM yönetimleri, müteahhitler, mimar–mühendisler ve yatırımcılar için pratik ve anlaşılır bir çerçeve sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Anlatılanlar bilgi niteliğindedir; her projede mutlaka ilgili idare, mimar/ mühendis ve hukuki danışmanla birlikte hareket edilmelidir.

Yeni Sığınak Yönetmeliği Nedir? (Kısa Özet)

Sığınak Yönetmeliği, afet, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda insanların güvenli şekilde korunmasını sağlayacak özel ve genel sığınakların nerede, nasıl ve hangi teknik şartlarla yapılacağını belirleyen temel mevzuattır.

• 1988’den beri yürürlükte olan eski Sığınak Yönetmeliği, 2025 değişikliği ile büyük ölçüde yenilenmiştir.
• Yeni yönetmelik, sığınak türlerini, sığınak yapma zorunluluğunu, teknik standartları, kullanım ve denetim esaslarını ayrıntılı olarak yeniden tanımlar.
• Sığınaklar artık yalnızca konut projeleriyle sınırlı değil; AVM, stadyum, metro tüneli, millet bahçesi, büyük otopark ve kamu binaları için de zorunlu hale getirilmektedir.
• Tüm mevcut sığınaklar için ülke çapında bir denetim ve kayıt sistemi kurulmakta; ruhsat bilgileri AFAD’a aktarılmaktadır.

Hangi Binalarda Sığınak Zorunlu Hale Geldi?

Yeni Sığınak Yönetmeliği 2025, “sığınak zorunluluğu”nu özellikle yoğun nüfuslu ve kritik yapılarda genişletiyor. Öne çıkan başlıklar:

Konutlar ve apartmanlar

• Toplam bağımsız bölüm sayısı 10 ve üzeri olan konut binaları ve sitelerde sığınak yapımı zorunludur.
• Karma kullanımlı (altı ticaret, üstü konut vb.) projelerde toplam bağımsız bölüm hesabı dikkate alınır.
• Toplam bağımsız bölüm sayısı 10’un altında kalan küçük binalarda ise genel olarak sığınak zorunluluğu aranmaz; ancak imar planı, yapı türü veya özel mevzuat farklı bir şart getirebilir.

Yurt, otel, hastane ve bakım evleri

• Yatak sayısı 50’yi aşan yurt, koğuş ve oteller ile benzer konaklama tesislerinde sığınak zorunludur.
• Yatak sayısı 25’ten fazla olan engelli, yaşlı ve çocuk bakım evleri ile yataklı sağlık tesislerinde de sığınak yapılması gerekmektedir.
• Bu tür yapılarda sığınakların, hareket kabiliyeti kısıtlı kullanıcılar (yaşlı, hamile, engelli vb.) için erişilebilir şekilde tasarlanması zorunlu hale gelmiştir.

Sanayi ve imalat tesisleri

• Emsale konu kapalı alanı 2.000 m²’nin üzerinde olan imalat ve sanayi tesislerinde sığınak zorunludur.
• Kritik üretim yapan tesislerde, iş sürekliliği ve çalışan güvenliği dikkate alınarak kapasite hesabı ayrıca değerlendirilmektedir.

Kamu binaları

• Emsale konu alanı 1.000 m² ve üzeri olan tüm kamu binalarına sığınak yapma zorunluluğu getirilmiştir.
• Sağlık ve eğitim yapıları için ayrıca ilave teknik tedbirler (kesintisiz enerji, iletişim altyapısı vb.) şart koşulmaktadır.

AVM, stadyum, metro tüneli ve millet bahçeleri

• 5.000 kişi ve üzeri seyirci kapasiteli stadyum ve spor tesislerinde sığınak zorunludur. Sığınak kapasitesi, seyirci sayısının belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplanmaktadır.
• Alışveriş merkezleri ile bölge/genel otoparkların, tabii zemin altında kalan bodrum otopark katlarının sığınak vasfında olacak şekilde tasarlanması veya güçlendirilmesi gerekmektedir.
• Yeni yapılacak metro tünelleri, baştan genel sığınak olarak da kullanılabilecek şekilde projelendirilecektir; mevcut hatlarda ise eksiklikler giderilerek sığınak özellikleri kazandırılacaktır.
• 15.000 m² ve üzeri yüzölçüme sahip millet bahçelerinde, alanın en az %3’ü oranında yeraltı genel sığınağı yapılması öngörülmektedir.

Teknik Standartlar: Yeni Sığınakların Asgari Özellikleri

Yeni yönetmelik teknik şartları oldukça netleştirmektedir. Proje ve uygulamada öne çıkan başlıklar şunlardır:

• Kapasite ve alan: Kişi başına en az 1 m² net sığınak alanı ayrılması, iç yükseklik olarak ise minimum 2,40 m sağlanması gerekmektedir.
• Taşıyıcı sistem: Sığınak duvar ve tavanları, patlama basıncına dayanıklı, belirli kalınlıkta betonarme olarak tasarlanmakta; yönetmelikte duvar/tavan kalınlıkları ve detay çözümleri tarif edilmektedir.
• Havalandırma ve filtrasyon: Sığınaklarda mekanik havalandırma sistemi, acil durum hava devresi ve gerekiyorsa elemanları zorunludur.
• Acil aydınlatma: Batarya destekli LED aydınlatma armatürleri ve acil çıkış yönlendirmeleri, şebeke kesintisinde dahi belirli bir süre çalışacak şekilde projelendirilmelidir.
• Enerji ve iletişim: Özellikle kamu, sağlık ve eğitim yapılarında sığınaklar için en az 24 saat kesintisiz enerji sağlayacak jeneratör, uydu telefonu veya acil durum Wi-Fi noktası, sabit telefon ve radyo/ görüntülü haberleşme altyapısı zorunlu tutulmaktadır.
• Hijyen ve temel yaşam alanları: 100 m² üzerindeki sığınaklarda, en az 2,30 m² büyüklüğünde, lavabo ve elektrikli pişirme yeri içeren bir mutfak nişi yapılması; tuvalet ve temiz su imkanlarının sağlanması istenmektedir.
• Acil durum ekipmanları: Yangın söndürme cihazları, ilkyardım dolabı, sedye, temel arama-kurtarma ekipmanları ve kişisel koruyucu donanımlar sığınakta hazır bulundurulmalıdır.
• Erişilebilirlik: Tüm sığınaklar, TSE erişilebilirlik standartlarına uygun olarak, yaşlı, hamile ve engelli bireylerin de kullanılabileceği biçimde tasarlanmak zorundadır.

Mevcut Binalar, Eski Sığınaklar ve Geçiş Süreleri

Yeni düzenleme yalnızca ruhsat aşamasındaki projeleri değil, mevcut sığınakları da doğrudan etkiliyor. Özellikle büyük siteler, AVM’ler, kamu binaları ve sanayi tesisleri için ciddi bir geçiş süreci söz konusu.

• Ülke genelindeki tüm özel ve genel sığınakların, ilgili idareler tarafından en geç 1 yıl içinde denetlenmesi öngörülmektedir.
• Denetimlerde, amacı dışında kullanılan (depo, arşiv, atıl alan vb.) veya teknik şartları sağlamayan sığınaklar tespit edildiğinde, yönetmelikteki kriterlere uygun hale getirilmesi için bina sahipleri/yöneticilerine süre verilecektir.
• AVM, büyük otopark ve metro tünelleri gibi bazı yapılarda eksikliklerin giderilmesi için 31 Aralık 2028’e kadar uzanan özel süre tanımları bulunmaktadır.
• Projelerde bodrum otopark katları, yönetmelikteki tüm teknik şartları sağlaması halinde sığınak vasfında kabul edilerek ilave bağımsız sığınak zorunluluğunu ortadan kaldırabilecektir.

AFAD Kayıt Sistemi ve Denetim Mekanizması

Yeni Sığınak Yönetmeliği ile birlikte, Türkiye genelinde merkezi bir sığınak envanteri oluşturulması hedeflenmektedir.

• Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aşamasında, projedeki sığınak alanları artık sadece projede kalmamakta; ilgili idare tarafından kayıt altına alınmaktadır.
• Bu kayıtlar, Valilik (İl AFAD Müdürlüğü) üzerinden AFAD’ın ulusal veri tabanına bildirilecektir.
• Böylece olası afet ve olağanüstü durumlarda, hangi mahallede ne kadar sığınak kapasitesi olduğu önceden bilinecek ve tahliye, yerleştirme, lojistik ve iletişim planları daha gerçekçi şekilde yapılabilecektir.
• Sığınakların bakımı, kullanıma hazır tutulması, periyodik kontrollerin yapılması ve kayıtların muhafazası bina ve tesis yöneticilerinin sorumluluğunda kabul edilmektedir.

Site, AVM ve Tesis Yöneticileri İçin Yol Haritası

Profesyonel yönetimler için, yeni Sığınak Yönetmeliği’ne uyum sürecinde aşağıdaki adımlar pratik bir kontrol listesi olarak kullanılabilir:

1. Proje ve ruhsat dosyalarını inceleyin: Binanızın orijinal projesinde sığınak gösterilmiş mi? Yer, metrekare ve kapasite bilgilerini tespit edin.
2. Mevcut kullanım durumunu tespit edin: Sığınak alanı bugün depo, arşiv veya farklı bir amaçla kullanılıyorsa fotoğraf ve krokilerle mevcut durumu belgeleyin.
3. Teknik eksikleri listeleyin: Havalandırma, acil aydınlatma, yangın ekipmanları, enerji beslemesi, tuvalet ve mutfak nişi gibi unsurlar için bir sığınak teknik kontrol formu oluşturun.
4. İlgili idare ve uzmanlarla görüşün: Belediyenin imar birimi, AFAD, mimar–mühendis ve iş güvenliği uzmanıyla proje bazında değerlendirme yapın.
5. Yatırım planı çıkarın: Güçlendirme veya yeni sığınak inşası gerekiyorsa, keşif, maliyet ve takvimi içeren bir yatırım planını yönetim kurulu/ yatırımcıya sunun.
6. İç yönetmelik ve planlarınızı güncelleyin: Site yönetim planı, acil durum ve tahliye planları, afet toplanma noktası ve tatbikat takviminizi yeni duruma göre revize edin.
7. Kat maliki ve kiracılara şeffaf iletişim kurun: Yeni Sığınak Yönetmeliği’nin getirdiği yükümlülükler, olası maliyetler ve yapılacak çalışmalarla ilgili düzenli bilgilendirme yapın.
8. Periyodik denetim takvimi oluşturun: Sığınakların yılda en az bir kez kontrolü ve kayıt altına alınması için iç denetim prosedürü belirleyin.

Sığınak Yönetmeliği 2025 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mevcut apartmanımızda sığınak yok. Şimdi sığınak yapmak zorunda mıyız?

Yönetmelik, öncelikli olarak yeni ruhsat alacak yapılar için sığınak zorunluluğu getiriyor. Ancak mevcut yapılarda daha önce projelendirilmiş bir sığınak alanı varsa, bunun mevzuata uygun hale getirilmesi isteniyor. Tamamen sığınağı olmayan eski binalar için uygulanacak yol haritası; yapı tipi, bulunduğu il, imar durumu ve risk durumuna göre ilgili idare tarafından belirlenecektir.

Bodrum otoparkımız sığınak yerine geçebilir mi?

Bodrum otoparkların, duvar/tavan kalınlığı, havalandırma, acil çıkış, ekipman, enerji ve erişilebilirlik gibi tüm teknik şartları sağlaması halinde sığınak vasfında kabul edilebileceği öngörülmektedir. Bu konuda mutlaka statik proje müellifi, makine mühendisi ve ilgili idare ile birlikte değerlendirme yapmak gerekir.

10 bağımsız bölümden az olan küçük apartmanlarda sığınak zorunlu mu?

Genel kural olarak 10’dan az bağımsız bölümlü konut binalarında sığınak zorunluluğu aranmaz. Ancak imar planı, bölgesel risk durumu veya özel mevzuat farklı bir koşul getirebilir.

Sığınak alanını depo veya arşiv olarak kullanmaya devam edebilir miyiz?

Yönetmelik, barış zamanında sığınakların sınırlı ölçüde farklı amaçlarla kullanılabilmesine izin verebilmektedir. Ancak bu kullanım sığınağın koruyucu özelliğini, erişimini ve hazır olma durumunu bozmamalı; acil bir durumda en kısa sürede boşaltılabilecek şekilde planlanmalıdır. Ayrıca, yapı ruhsatı ve yönetmelik hükümleri mutlaka kontrol edilmelidir.

Sığınakların bakım ve işletmesinden kim sorumlu?

Yeni düzenleme ile sığınakların bakımı, temizliği, acil durum ekipmanlarının hazır tutulması ve tatbikatlarla birlikte işletilmesinden bina yöneticileri ve tesis yönetimleri sorumlu kabul edilmiştir. Bu nedenle, tesis yönetimi sözleşmelerinde sığınakla ilgili görev ve sorumlulukların açık şekilde tarif edilmesi önemlidir.

Bu yazı hukuki görüş yerine geçer mi?

Hayır. Bu içerik, Yeni Sığınak Yönetmeliği hakkında genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her bina ve proje için geçerli detaylı yükümlülükler farklı olabileceğinden, uygulamaya geçmeden önce mutlaka ilgili idare, mimar/ mühendis ve hukuk danışmanınızla görüşmeniz gerekir.